هنر نزاع منصفانه !

ناگهان در گوشهاي از حياط، گروهي از بچهها دايرهوار ميxadايستند و در وسط، دو نفر چون کلافي در هم ميxadپيچند و کمي بعد، با حضور معاون مدرسه يا ميانجيگري يکي دو تن از دانشآموزان، از هم جدا ميشوند و در نهايت، نتيجۀ اين دعواي فيزيکي، مؤاخذه اولياي مدرسه، چهرهاي ناخوشايند و حتي گاه آسيبي جسمي و از بين رفتن رفاقتها و صميميتهاست.

اين صحنهاي است که شايد شما هم به عنوان يک دانشآموز بارها شاهدش بودهايد؛ حوادثي تلخ که ناشي از يک نزاع غيرمنصفانه است؛ نزاعي که آغازگر آن، دچار خشمي غيرقابل کنترل ميشود و تصور ميxadکند که سخن يا رفتار طرف مقابل، به منظور نابود کردن شخصيت و زندگي او بوده و اکنون تمام راههاي بهبود روابط بسته شده است؛ البته بيشتر ما در طول زندگي، دچار چنين احساسي ميشويم؛ زيرا در اکثر ارتباطات انساني، ناراحتي از برخورد طرف مقابل به طور اجتناب ناپذيري رخ ميدهد؛ ولي اگر با احساس ناراحتي به شکل مناسبي برخورد کنيم، نه تنها با مشکلي روبرو نخواهيم شد، بلکه روابط ما مستحکم گرديده و درکمان از يک ديگر نيز بهبود ميxadيابد.

چه عواملي باعث دعوا ميشود؟

زماني دعوا اتفاق ميافتد که افراد، اعم از دوستان، اعضاي خانواده، همکاران و ...، دربارۀ تصورات، تمايلات، افکار يا ارزشهايشان، با يکديگر اختلاف نظر داشته باشند. اين اختلافات ميتواند شامل موارد پيش پا افتاده (حتي نحوۀ نگاه کردن ) يا اختلافات مهمي گردد که به قلب باورها و علايق اساسي ما ضربه وارد ميکند. در کل، هر اختلافي ميتواند در انسان به احساس خشم بينجامد. عدهاي از افراد در چنين مواقعي به سادگي عصباني ميشوند و آن را ابراز ميکنند. به چنين افرادي اصطلاحاً «جوشي» ميگويند. در انتهاي ديگر اين طيف، افراد خودخور قرار دارند که ناراحتيها را در خود انبار ميکنند و آنها را مستقيم ابراز نميدارند. افراد خودخور از لحاظ روحي در تب و تاب ميسوزند و خشم خود را به روشهاي منفي نشان ميدهند.

هر دوي اين روشها نادرست است و راه به جايي نخواهد برد؛ در حالي که اگر ما در هنگام بروز اختلاف، نزاعي منصفانه داشته باشيم، به سوي دوستيها و همفکريهاي بيشتر قدم برخواهيم داشت.

راهکارهايي براي يک نزاع منصفانه

آرامش خود را حفظ کنيد

در اختلافات از جبهه گيري و حالتهاي مخرّب بپرهيزيد. ممکن است وقتي احساس ميکنيدکه ديدگاه طرف مقابل، احمقانه، نامعقول و به شکل واضحي غيرعادلانه است، حفظ آرامش براي شما دشوار باشد، ولي به ياد بسپاريد که او هم بسا همين عقيده را درباره شما داشته باشد ! در ضمن با حفظ آرامش، احتمال بيشتري وجود دارد که ديگري ديدگاه شما را نيز در نظر بگيرد.

احساسات خود را در قالب کلمات بيان کنيد؛ نه عمل

بيان صريح و صادقانۀ آنچه احساس ميxadکنيد، حاکي از نيرومندي مهارت ارتباطي شماست. اگر احساس ميکنيد آن قدر خشمگين يا آزرده هستيد که ممکن است کنترل خود را از دست بدهيد، بگذاريد زمان سپري شود و کاري انجام دهيد تا احساستان حالت نابxadتري بگيرد؛ براي مثال، ميتوانيد قدم بزنيد و چند نفس عميق بکشيد، محيط را ترک کنيد و يک ليوان آب بنوشيد، و اگر در خانه هستيد، به گلدانها رسيدگي کنيد، و بالاخره هر کاري که ميxadتوانيد، انجام دهيد.

هر بار فقط به حل و فصل يک موضوع بپردازيد

تعيين کنيد که چه چيز باعث آزار شما شده است و فقط به بررسي يک موضوع بپردازيد و موضوعxadهاي ديگر را تا زماني که هر يک از آنها کاملاً مورد بحث و بررسي قرار نگرفتهاند، مطرح نکنيد.بررسي چند مساله با هم، باعث ميxadشود که مسايل، به صورت حل نشده باقي بمانند.

غيرعادلانه ضربه نزنيد

حمله به حوزهxadهاي حساسيت فردي، باعث بدگماني، خشم و آسيبxadپذيري ميxadشود. از تهمت زدن بپرهيزيد؛ چون اتهامات باعث ميxadشوند که ديگران از خود دفاع کنند؛ به جاي آن، دربارۀ تاثير رفتار اشخاص روي احساستان صحبت کنيد؛ براي مثال، هيچ وقت نگوييد که تو دروغگو، حسود يا بيادب هستي؛ به جاي آن بگوييد که وقتي سر من داد ميزني يا اطلاعاتي غلط درباره من ميدهي، من ناراحت يا عصباني ميxadشوم.

تعميم ندهيد

از به کار بردن کلماتي مانند: «هرگز» يا «هميشه» خودداري کنيد. اين چنين تعميمxadهايي معمولاً نادرست هستند و باعث افزايش تنش ميxadشوند.

ناراحتيxadها را در خود جمع نکنيد

انبار کردن گلهxadهاي زياد و صدمه زدن به احساسات خود در طي زمان، آثار زيان باري بر فرد به جاي خواهد گذاشت. اغلب اوقات، غير ممکن است که مشکلات پيشين را حلّ و فصل کنيم؛ چون تفسيرهاي ما ممکن است با گذشت زمان فرق کند. بکوشيد مشکلات را همان زماني که پيش ميxadآيند حلّ و فصل کنيد. از سکوت بپرهيزيد؛ زيرا وقتي کسي ساکت ميxadشود و از جواب دادن باز ميxadايستد، باعث عصبانيت و خشم بيشتر طرف مقابل ميxadشود. نتايج مثبت، زماني حاصل ميxadشوند که گفت و گوي دوجانبه وجود داشته xadباشد.

براي يک نزاع عادلانه، گام به گام مراحل زير را جلو برويد

براي ايجاد زمينۀ قوانين مؤثر در نزاعي عادلانه و براي حل آن، گامxadهاي زير را برداريد:

گام اول: قبل از شروع نزاع، از خودتان بپرسيد که چه چيزي مرا آزار ميxadدهد و ميxadخواهم که طرف مقابل چه کاري را انجام بدهد يا ندهد؛ آيا احساسات من با موضوع تناسبي دارد؟

گام دوم: فقط به پيروزي نينديشيد؛ به جاي آن، در انديشۀ کسب رضايت دوجانبه و حل مسالمت آميز مساله باشيد.

گام سوم: زماني را براي گفت و گو با طرف مقابل خود تعيين کنيد. اين جلسه بايد در اسرع وقت و با توافق دو طرف برگزار شود. هر گاه طرف مقابل، آمادگي شرکت در جلسه را نداشت، عصباني نشويد؛ چون با اين رفتار شما، ممکن است او احساس کند که مجبور است در مقابل حملۀ شما از خود دفاع کند. اگر طرف مقابل براي تعيين وقت گفت و گو، مقاومت کرد، بکوشيد او را قانع کنيد که اين مساله براي شما مهم است.

گام چهارم: مساله را شفاف بيان کنيد. نخست سعي کنيد که به حقايق وفادار بمانيد و سپس فقط يک بار حقايق و احساستان را بيان کنيد. از ضمير «من» براي بيان احساس خشم يا نااميدي استفاده کنيد و از ضمير «شما» براي عبارتهايي مانند: «شما مرا عصباني ميxadکنيد» استفاده نکنيد.

گام پنجم: از طرف مقابل بخواهيد که نظراتش را بگويد. سعي کنيد تا شنوندۀ خوبي باشيد. سخن او را قطع نکنيد و صادقانه بکوشيد که به نگرانيها و احساساتش گوش دهيد. به نظر ميxadرسد اگر آنچه شنيدهايد، بازگو کنيد تا او بداند که شما موضوع را کاملاً درک کردهايد، سودمند باشد. از او بخواهيد که به همين طريق با شما رفتار کند.

گام ششم: سعي کنيد که ديدگاه طرف مقابلتان را در نظر بگيريد و بکوشيد که مساله را از زاويۀ او ببينيد. نگريستن به موضوع از ديدگاه مخالف، به شما درک متفاوتي از موضوع ميxadدهد؛ حتي اگر با آن موافق نباشيد.

گام هفتم: راهxadحلxadxadهاي ويژهاي پيشنهاد کنيد و ديگري را هم دعوت کنيد تا راهxadحلxadهايي ارايه دهد و درباره مزايا و کاستيxadهاي هر پيشنهادي بحث کنيد.

گام هشتم: براي هرگونه آشتي آماده باشيد، و در صورتي که دو طرف در راه حلي به توافق رسيديد، با روي باز آن را پذيرا باشيد.

سخن آخر

اين روزها شما نيز شايد مثل بسياري از داوطلبان، روحيهاي حساس و آسيب پذير پيدا کرده باشيد. اضطراب ناشي از مطالبي که نخواندهايد، ضعفهايي که در مباحث درسي داريد و فکر کردن به نتيجۀ آزمون و اينکه در نهايت در چه دانشگاه و رشته اي پذيرفته خواهيد شد، باعث ميxadشود که زود رنج بشويد و حتي گاه حالت پرخاشگونه پيدا کنيد. احساستان و دليل ايجاد شدن آن را بشناسيد؛ چون در اين صورت، بهتر ميتوانيد بر خشم يا رنجش خويش غلبه کنيد، و در نهايت اگر با بهرهگيري از روشهاي ياد شده، نتوانستيد با طرف مقابلتان به توافق برسيد، از يک مشاور متخصص ياري بگيريد. چنين فردي ميxadتواند به شما کمک کند تا به طور مؤثري گفت و گو کنيد و سرانجام به کمک او، راهxadحلي براي رفع مشکلات و اختلافات بيابيد.

منبع:پیک سنجش

ساحل علم ...